Hemoroid Nedir?
Hemoroid, makat ve rektum bölgesinde bulunan damar yastıkçıklarının genişlemesi ve şişmesiyle ortaya çıkan yaygın bir sağlık problemidir.
Bu damar yapıları normal şartlarda dışkılama kontrolüne yardımcı olur. Ancak aşırı ıkınma, kabızlık, uzun süre oturma, gebelik ve yaşam tarzı gibi nedenlerle büyüyerek ağrı, kanama, kaşıntı ve şişlik gibi şikâyetlere yol açabilir.
İç Hemoroid
Rektumun iç kısmında gelişir. Erken evrelerde ağrı oluşturmayabilir ancak dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama görülebilir.
Dış Hemoroid
Makat çevresindeki deri altında oluşur. Şişlik, hassasiyet, kaşıntı ve özellikle pıhtı geliştiğinde belirgin ağrıya neden olabilir.
Hemoroidi Tetikleyen Faktörler
Hemoroid tek bir nedene bağlı olarak gelişmez. Günlük yaşam alışkanlıkları, beslenme düzeni ve anal bölgedeki basıncı artıran bazı durumlar hemoroidin ortaya çıkmasına veya mevcut şikâyetlerin artmasına neden olabilir.
Kronik Kabızlık ve Ikınma
Bağırsak hareketlerinin zorlaşması, dışkılama sırasında aşırı ıkınma ve uzun süre tuvalette kalma anal bölgedeki damarlar üzerinde basınç oluşturarak hemoroid gelişme riskini artırabilir.
Gebelik Süreci
Hamilelik döneminde artan karın içi basıncı ve hormonal değişiklikler, anal bölgedeki damarlar üzerinde baskı oluşturarak hemoroid gelişme riskini artırabilir.
Hareketsiz Yaşam ve Uzun Süre Oturma
Özellikle masa başında çalışan veya gün içinde uzun süre oturan kişilerde anal bölgedeki dolaşım olumsuz etkilenebilir ve hemoroid gelişme riski artabilir.
Beslenme Alışkanlıkları
Lif bakımından yetersiz beslenme ve yeterli miktarda su tüketilmemesi kabızlığa zemin hazırlayabilir. Acılı ve baharatlı gıdalar da bazı kişilerde mevcut şikâyetleri artırabilir.
Fazla Kilo ve Ağır Kaldırma
Fazla kilo ve sık ağır yük kaldırmak karın içi basıncı artırabilir. Oluşan basınç hemoroid damarlarının genişlemesine katkıda bulunabilir.
Genetik Yatkınlık
Ailesinde hemoroid öyküsü bulunan kişilerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksek olabilir. Bununla birlikte genetik yatkınlık tek başına belirleyici değildir.
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hemoroid belirtileri hastalığın evresine ve kişiye göre farklılık gösterebilir. Bazı hastalarda yalnızca hafif rahatsızlık hissi görülürken, bazı kişilerde kanama, ağrı ve dışkılama güçlüğü gibi daha belirgin şikâyetler ortaya çıkabilir.
Parlak Kırmızı Kanama
Dışkılama sırasında veya sonrasında görülen açık kırmızı renkli kanama hemoroidin en sık rastlanan belirtilerinden biridir. Kan, tuvalet kağıdında veya klozette damlama şeklinde fark edilebilir.
Makatta Ele Gelen Şişlik
Özellikle dış hemoroidlerde veya ileri evre iç hemoroidlerde makat çevresinde ele gelen şişlikler oluşabilir. Bu durum otururken rahatsızlık hissine neden olabilir.
Ağrı ve Yanma
Tromboze yani pıhtılaşmış hemoroidlerde ağrı oldukça şiddetli olabilir. Özellikle oturma ve dışkılama sırasında yanma, baskı ve zonklama hissi görülebilir.
Kaşıntı ve Tahriş
Makat bölgesinde oluşan nem, akıntı ve cilt tahrişi sürekli kaşıntı hissine neden olabilir. Günlük yaşam konforunu olumsuz etkileyebilir.
Islaklık ve Akıntı Hissi
Hemoroidlerin dışarı sarkması veya makatın tam kapanamaması nedeniyle sürekli ıslaklık hissi, mukus akıntısı veya hafif dışkı sızıntısı görülebilir.
Dışkılama Güçlüğü
Bazı hastalarda dışkılama sırasında ağrı, tam boşalamama hissi ve işlem sonrasında devam eden rahatsızlık görülebilir.
Hemoroid Hastalığının Evreleri Nelerdir?
Hemoroidal hastalık; hemoroidin büyüklüğüne, dışarı çıkma durumuna ve hastanın şikâyetlerine göre dört farklı evrede değerlendirilir. Hastalığın evresi tedavi planlamasında önemli bir rol oynar.
1. Evre
HafifHemoroidler dışarı çıkmaz. En sık görülen belirti dışkılama sırasında oluşan parlak kırmızı kanamadır.
2. Evre
OrtaHemoroidler yalnızca ıkınma sırasında dışarı çıkar, ancak dışkılama sonrasında kendiliğinden tekrar içeri döner.
3. Evre
İleriHemoroidler kendiliğinden içeri dönmez. Parmak yardımıyla tekrar yerine yerleştirilebilir.
4. Evre
CiddiHemoroidler tamamen dışarı çıkmıştır. Elle dahi içeri gönderilemez ve genellikle ileri tedavi yöntemleri gerektirir.
Şekil 1. Hemoroidal hastalığın dört evresinin görsel karşılaştırması.
Hemoroid evresi yalnızca fiziki muayene ve uzman değerlendirmesi ile belirlenebilir.
